بېيجىڭ خان ئوردىسى ۋە ئۇيغۇر مەدەنىيىتى ئىزنالىرى

نۆۋەتتىكى ئورنىڭىز:باشبەت > مەدەنىيەت > ھۆنەرۋەنچىلىك

ۋاقتى:2010-12-17

مەنبەسى: ئىزباسار تورى

ئاپتۇرى :تىرىشقىن

يوللىغۇچى:

ساقلىۋېلىش

بېيجىڭ خان سارىيىنى ھەممىمىز بىلىمىز، ئۇ دۇنيادىكى ئەڭ چوڭ خان ئوردىسى بولۇش سۈپىتى ۋە تارىخىنىڭ ئۇزۇنلىقى بىلەن دۇنياغا مەشھۇر. «شىنجاڭ مەدەنىيىتى» ژۇرنىلىنىڭ 1988-يىلى 4-سانىدا «بېيجىڭ خان سارىيىنى كىم لايىھەلىگەن؟» ماۋزۇلۇق ماقالە بېسىلغان. ماقالىدا مۇڭغۇل ئېمېپىراتورى قۇبلەيخان دەۋرىدە قۇبلەيخاننىڭ ھۇزۇرىدا ياشاپ ئۆتكەن ئۇيغۇر ئالىمى ئەختەرىدىن ئوردا ۋە شەھەر قۇرۇلۇشلىرىنى باشقۇرىدىغان چادىر مەھكىمىسىگە باشلىق قىلىپ تەيىنلەنگەندىن كېيىن، قۇبلەيخاننىڭ كۆيۈپ خارابىلىققا ئايلانغان بېيجىڭنى قايتىدىن قۇرۇپ چىقىپ پايتەخت قىلىش بۇيرۇقىغا بىنائەن بېيجىڭ خان سارىيى چوڭ ھەم مۇرەككەپ لاھىيىسىنى تۈزۈپ چىقىپ ئۇنىڭ قۇرۇلۇش خىزمىتىگە يېتەكچىلىك قىلغانلىقى بايان قىلىنغان. دېمەك، موڭغۇللار قۇرغان يۈەن سۇلالىسى (1279-1368) دەۋرىدە بۇ ئالەمشۇمۇل قۇرۇلۇشنىڭ دەسلەپكى ئۇلى بەرپا قىلغان.

خان سارىيىنىڭ سۈنئىي ھەمراھتىن تارتىلغان سۈرىتى

خان سارىيىنىڭ ھاۋا بوشلۇقىدىن تارتىلغان سۈرىتى

خان سارىيىنىڭ شىمالىي ئىشىكى

بېيجىڭ خان ئوردىسىدىن يەنە باشقا ئۇيغۇر ئىزنالىرىنى تېپىش مۇمكىنمۇ؟ تامامەن مۇمكىن! موڭغۇللار ئېمپېراتورلۇقى ئاخىرلاشقاندىن كېيىن مىڭ سۇلالىسى ۋە چىڭ سۇلالىسى قاتارلىق بىر قانچىلىغان سۇلالىلەرنى بېسىپ ئۆتكەن بۇ پايتەخت شەھىرى 296 يىل ھۆكۈم سۈرگەن مانجۇ خاندانلىقىنىڭ پايتەختى بولۇش سۈپىتى بىلەن ئۆزگىچە مەدەنىيەتنى ھەم بىللە ئېلىپ كىرگەن. نۇرخاچتىن ئىلگىرى مانجۇلارنىڭ تىلىلا بولۇپ، يېزىقى يوق ئىدى. ئېيتىشلارغا قارىغاندا مانجۇلارنىڭ داھىيسى بولغان ئايسىڭگىرو نۇرخاچ يېزىق مەسىلىسىگە دۇچ كەلگەندە موڭغۇل يېزىقىنى ئىشلىتىشكە ئادەتلەنگەن مانجۇلارنىڭ موڭغۇلچىنى سۆزلىيەلمەيدىغانلىقى، چۈشەنمەيدىغانلىقى، ئوقۇيالمايدىغانلىقى، يازالمايدىغانلىقى ۋە چۇقۇم بىر تەرجىمان كېتىدىغانلىقىغا قاراپ، خەت تونۇمايدىغان خەنزۇلار خەنزۇچە خەتنى ئوقۇپ بەرسە چۈشىنەلەيدۇ، موڭغۇللارمۇ ھەم شۇنداق، نېمىشقا بىزنىڭ مىللىتىمىزدە بۇنداق بولمايدۇ، بۇ بەك ئاۋارىچىلىق دەپ ھېسابلاپ موڭغۇل يېزىقىنى ئاساس قىلىپ تۇرۇپ مانجۇ يېزىقىنى ئىجاد قىلدۇرغان ئىكەن.
ھەممىمىز موڭغۇل يېزىقىنىڭ ئۇيغۇر ئالىمى تاتاتۇڭا تەرىپىدىن ئۇيغۇر قەدىمى يېزىقىنى ئاساس قىلغان ئاساستا ئىجاد قىلىنغانلىقىنى بىلىمىز، مانجۇ يېزىقى بولسا موڭغۇل يېزىقىنى ئاساس قىلىپ ئىجاد قىلىنغان، كېيىن مانجۇ يېزىقى ئاساسىدا شىبە يېزىقى ئىجاد قىلىنغان. ئۇيغۇر مەدەنىيىتى پەقەت تۈرك مەدەنىيىتىدىلا ئەمەس، بەلكى باشقا مىللەت ۋە قەۋىملەرگىمۇ ئۆچمەس تەسىرلەرنى كۆرسەتكەن. ئەمدى بېيجىڭ خان سارىيىغا ئېسىلغان تاختىلارغا قاراپ باقايلى:

مانجۇچە-خەنزۇچە يېزىلغان ئوردا نامى تاختىسى (ئوڭ تەرەپتىكىسى مانجۇچە)

مانجۇچە-موڭغۇلچە-خەنزۇچە يېزىلغان ئوردا نامى تاختىسى (ئوتتۇرسىدىكىسى مانجۇچە، ئوڭ چەتتىكىسى موڭغۇلچە)

مانجۇ-خەنزۇ-تىبەتچە-موڭغۇلچە يېزىلغان ئوردا نامى تاختىسى (ئوڭدىن مانجۇچە، خەنزۇچە، تىبەتچە، موڭغۇلچە)

مانجۇ-خەنزۇچە يېزىلغان بۈيۈك چىڭ قوۋۇقى

مانجۇ-خەنزۇچە يېزىلغان جېڭياڭ قوۋۇقى تاختىسى
مانا مۇشۇ ئىزنالار بىزگە ئۇيغۇر مەدەنىيىتىنىڭ جوڭگۇنىڭ شەرقىدىكى زېمىندا قەد كۆتۈرۈپ تۇرۇۋاتقانلىقىنى بىلدۈرۈپ تۇرىدۇ. بۇ بەلكىم ئىنتايىن ئاز بىر قىسمىدۇر خالاس

تەۋسىيەلەر

لوپنۇرلۇقل	ھېيتگاھ جا	ئۇيغۇرلارن
ئوغلاق تار	ئۇيغۇر ئەر	گۇشلۇك ئەب
قەشقەر بېز	ئاچچىق چۈچ	خەتتاتلىق
قۇمۇل ئۇيغ	ئۇيغۇرلارن	تونۇر كاۋى

كۆپ كۆرۈلگىنى

ئەڭ يېڭى مەزمۇن

تور بېكتىمىزگە يوللانغان ھەرقانداق فىلىم ، ناخشا- مۇزىكا ۋە رەسىملەر توردىن ئېلىنغان ئەگەر نەشىر ھوقۇقىغا دەخلى يەتكەن مەزمۇنلار بولسا دەرھال بىز بىلەن ئالاقىلىشىڭ !بىز تىز سۈرئەتتە توربېكىتىمىزدىن ئۈچۈرۋېتىمىز!
شىنجاڭ ئىزباسار تور بىكىتى
© 2006-2010 新疆蓝天网络科技有限公司
مۇلازىمەت تىلفۇنى : 8371111-0991
新ICP备10002535号-2

100383244