ئۇيغۇرلارنىڭ زامانىۋى ئولتۇراق ئۆيلىرى

قەدىمكى زاماندا ئۇيغۇرلارنىڭ ئولتۇراق ئۆيلىرى كېسەك ، خىش ، ياغاچتىن ياسىلىدىغان بولۇپ ، ئۆگزىسى بەلباغسىمان گەج ياكى قول ئويما گۈللىرى بىلەن نەقىشلىنىدۇ ھەمدە رەڭدار نەقىشلەر سىزىلغان پىشايۋان بىلەن تۇتاشتۇرۇلىدۇ . تامغا تام گىلىمى ئېسىلىپ ، يەرگە رەڭلىرى ناھايىتى كۆركەم گىلەملەر سېلىنىدۇ . ئالدى تەرەپتە دەھلىز ، ئارقىدا ھويلا بولۇپ ، دەھلىز يەنە ئۆي ئىگىلىرى ئولتۇرىدىغان ئۆي بىلەن مېھمانخانىدىن ئىبارەت ئىككى قىسىمغا بۆلۈنىدۇ . ئولتۇراق ئۆي يەنە مېھمانخانا ، ھوجرا ، قازناقتىن تەركىب تاپىدىغان بولۇپ ، مېھمانخانىنىڭ ئورۇنلاشتۇرۇلىشى بىر قەدەر ھەشەمەتلىك بولۇپ ، تامغا ئويۇق ، تاممەشلەر لايىھىلىنىپ ياسىلىدۇ . كۆپ قىسىم ئۆيلەرنىڭ ئارقا ھويلىسىدا ئۈزۈم ، ئەنجۈر ، ئانار قاتارلىق مېۋە دەرەخلىرى تىكىلىپ ، مېۋىلىك باغ ھاسىل قىلىنىپ ،ئۆز قورۇسىدىلا ئۈزۈم بارىڭى ئاستىدا سالقىنداپ ، يېڭى مېۋىلەرگە ئېغىز تەگكىلى بولىدۇ . باغدىن كىرگەن كىرىم ئائىلە ئىقتىسادىي كىرىمىنىڭ ئاساسلىق مەنبەسى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ .

ھازىر بېيىغان ئۇيغۇرلارنىڭ كۆپچىلىكى ناھايىتى ئۆزگىچە ئالاھىدىلىككە ئىگە بولغان ئولتۇراق ئۆيلەرنى يەنى ھەم ئەنئەنىۋى ئالدى–ئارقا ھويلا ئۇسلۇبىنى ساقلاپ ، يەنە زامانىۋى پۇراق بىلەن ئامىللارنى سىڭدۈرۈپ ، كاھىش ۋە لىمسىمان تۈۋرۈك شەكلىدىكى قۇرۇلۇش ئۇسلۇبىنى بىرلەشتۈرگەن ئۆيلەرنى سېلىۋاتىدۇ . بۇ ئۆيلەر ئۇيغۇر بىناكارلىقىنىڭ ھەشەمەتلىكلىكى ۋە ئۆزگىچە ئىشلىتىلىش قىممىتىنى ئىپادىلەش بىلەن بىرگە زامانىۋى پۇراقمۇ چىقىپ تۇرىدۇ.